Ann Vernon’un Önsözü

Kültürlerarası Rasyonel Duygucu ve Bilişsel Davranışçı Terapi’nin Yeniden Tanımlanması: Batı’dan Ortadoğu’ya

Psikoterapi alanında kültürel hassasiyeti gerektiren, gittikçe daha çeşitli bir toplumda yaşıyoruz. Murat K. Artiran’ın bu kitabın ilk bölümünde çok açık bir şekilde dile getirdiği gibi: Bir danışan, özgün ve kişisel bir geçmişi olan bir romandaki kahraman gibidir. Bu eşsiz özgeçmiş daha iyi bir tedavi sonucu elde etmek için değerlendirilmelidir. Bu nedenle, duyarlı psikolog sadece terapiyi yönlendiren teorik yaklaşımı değil aynı zamanda kültürel bağlamı da göz önünde bulundurmalıdır. Rasyonel Duygusal ve Bilişsel Davranış Terapisinin Kültürler Arası Yeniden Tanımlanması: Batıdan Orta Doğu’ya Rasyonel Duygucu & Bilişsel Davranışçı literatürüne hoş bir katkı.
Dünya genelinde bu RD & BDT terapilerini farklı kültürlerden danışanlarla birlikte kullanıyorsanız, belirli kültürel adaptasyonlar hakkında bilgiye gerçek bir ihtiyaç var. Artiran’ın kitabı, özellikle Orta Doğu’daki ve Türkiye’deki danışanların perspektifinden ve beklentilerinden RE & CBT’in uygulamalarına odaklanıyor. Yabancı bir teoriyi farklı bir kültüre adapte etmenin zor olabileceğine işaret ediyor ve herhangi bir terapötik yaklaşıma başlamadan önce kültürel ve alt kültür farklılıklarının dikkatle değerlendirilmesinin önemini vurguluyor.

Yazarın Önsözü

Rasyonel Duygucu Davranışçı Terapi (RDDT), Türkiye’deki diğer adları ile – Akılcı Duygucu Davranışçı Terapi (ADDT), Akılcı Duygusal Terapi, Düşünsel Duygucu Terapi, Düşünsel Duygusal Terapi ve – Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) bana kendi hayatımda yaşadığım psikolojik streslerde, kendi kişisel gelişimimde yardımcı oldu. Ne var ki 11 yılı aşkın süre Amerika Birleşik Devletleri’nde ve sonrasında Türkiye’de teoriyi (RDDT ve BDT) uygulama ve kullanma açısından yaşadığım tecrübelerde, kültürel farklılıkların engelleyici ve destekleyici unsurları olduğunu gözlemledim. Gerek öğrencilerim, gerekse de danışanlarımın bildirimlerinde kültürel farklılıklardan dolayı, teorinin varsayımlarını ve kavramsallaştırmalarını anlamlandırmadaki zorluklardan dolayı ve terapiden beklentilerin farklı olmasından ötürü bu kitabı yazmak istedim. Kültürel açıdan bazı yanlış anlamalar ve boşlukta kalan noktaları ve pozitif anlamda teoriyi destekleyen kültürel unsurları belirmek istedim.

İçindekiler

Bölüm I: Batı Teorisi

  1. Bu kitap ne için yazıldı?
  2. Rasyonel Duygucu Davranışçı Terapi (Akılcı Duygusal Terapi) & Bilişsel (Kognitif) Davranışçı Terapi’nin Esasları
  3. ABC Modelinin B’si
  4. Terapideki Hedefler
  5. Teorinin söyledikleri ve Kültürün Anladıkları

Bölüm II: Doğu Kaynakları

  1. Ortadoğu’nun Kısa Psikoloji Tarihi
  2. Koşulsuz Kabul Ediş ve Sufizm
  3. Ortadoğu’da Metaforların Psikoterapide Kullanımı
  4. Ortadoğu Kaynaklı Deyimler, Atasözleri ve Diğer Özlü Sözlerin Psikoterapide Kullanımı
  5. Psikoterapi Seans Yapıları ve Örnekleri

Kitap Hakkında Psikoterapist, Akademisyen ve Yazarların Tavsiyeleri

“Nasreddin bu kitabı çok isterdi! Bu yüzden çok az insan bu kadar karmaşık bir konuyu ele alma deneyimine veya cesaretine sahip. Yavaş yavaş, Batı psikoterapötik fikirlerini Orta Doğu’dan gelenlerle birleştirmeyi öğrenebiliriz. Bu kitap yardımcı olacak. Bu, özellikle Rumi’ye ve o bölgedeki diğer büyük düşünürlere aşina olmayanlar için düşündürücü ve büyük bir değere sahip.”
F. Michler Bishop, PhD, Alkol ve Madde Bağımlılığı Servisi Koordinatörü, Albert Ellis Enstitüsü, Bağımlılıkların Yönetimi: Bilişsel, Duygusal ve Davranış Teknikleri yazarı

“Günümüzde pek çok psikolog dünyadaki tüm insanları incelememiz gerektiğini kabul ediyor. Ancak, birkaç kitap Rasyonel Terapi ve Bilişsel Davranışçı Terapi ilkelerini bu kitapta olduğu gibi belirli bir bölgenin kültürel tutumlarıyla birleştiriyor. Dr. Artıran, bu kitabında, bunun nasıl yapıldığını gösteren mükemmel bir iş çıkardı. RD & BDT’nin ilkeleri Orta Doğu’nun felsefelerin dahil edilerek geliştirilebilir. Kitap psikoterapistlerin danışanları ile çalışmasına yardımcı olmak için sağlam tavsiyeler sunuyor.”
Raymond DiGiuseppe, PhP, ABPP, Psikoloji Profesörü, St. John Üniversitesi, Albert Ellis Enstitüsü’nde Mesleki Eğitim Direktörü, Davranışçı Terapiler Derneği’nin eski Başkanı, Uygulayıcıların Klavuzu Rasyonel (Akılcı) Duygucu Davranışçı Terapi Klavuzu’nun yazarı.

“Dr. Artiran’ın sanatsal bir şekilde oluşturduğu kitap, dünyanın her yerinden ruh sağlığı uzmanlarına, Orta Doğu’dan gelen danışanlarına kültürel olarak bilgilendirilmiş Akılcı Duygusal Davranış Terapisi’nin nasıl sağlanacağı konusunda temel bilgiler veriyor. REBT’nin temel temalarını ele alan Orta Doğu’daki uygulayıcı klinisyenlere özel bir önem veriyor. Bu, danışmanlık ve psikoterapi meslekleri içinde çok kültürlü yeterlilikteki temel okuma kitabını tavsiye ediyorum.”
John Viterito, LPC, Akılcı Duygusal Davranışçı ve Bilişsel Davranış Terapisi Süpervizörü, Albert Ellis Enstitüsü, New York Şehri

This unique volume integrates history, mythology/folklore, and theory and research to bridge the gap between Western and Middle Eastern approaches to and understanding of psychotherapy, particularly Cognitive Behavior Therapy (CBT) and Rational Emotive Behavior Therapy (REBT). Part I lays the foundation with an overview of the theoretical essentials of REBT and CBT in the West, the goals and assumptions of REBT and CBT in the Middle East, and what Middle Eastern clients understand about cognitive distortions, irrational beliefs, and emotions. In Part II, chapters delve more deeply into how psychology is placed in the context of Middle Eastern folklore. The author provides a summary of the history of psychology in the Middle East; an analysis of the relevance of Sufism to self-acceptance, acceptance of others, and life acceptance; and an evaluation of the use of metaphor in psychotherapy from the Middle Eastern perspective. Finally, the author provides case studies that show how these concepts are applied in practice. This text is ideal reading for researchers and clinicians who study Middle Eastern psychology and who work with Middle Eastern clients, as well as for Middle Eastern psychologists and clients.

Rasyonel & Bilişsel Davranışçı Terapistinin Nitelikleri

BAŞLICA RDDT ve BDT TERAPİ BECERİLERİ*

Psikoterapinin diğer kollarında olduğu gibi RDDT’te de başlıca terapist nitelikleri, terapötik ilişkiyi kurmaya ve terapötik kazançları üst düzeye çıkarmaya yardımcı olur. Aşağıda Rogers (1951) ve Chalkhuff (1969) tarafından tanımlanan bazı terapist karateristiklerini listeledik.

Empati, karşıdaki insanın yaşadığı şeyi doğru bir şekilde algılayabilmek ve kendi algılarımızla iletişim kurmaktır. Empati kuran terapist danışanların duygu durumlarını tam olarak algılayabilmek için sadece konuştukları kelimelere değil, aynı zamanda davranışlarda konuşmadıkları  şeyi de algılamaya çalışır.

Saygı, terapistin danışanlarına, onların ne tür davranışlar içerisinde olduklarına bakmadan ve bunları bir kenara ayırarak göstermiş olduğu derin ve gerçek bir değerde açık hale gelir. Aslında danışanın sadece yaşamda ‘var’ olması bu saygıyı hakettiğini gösterir. Saygılı bir terapist olarak ne reddedersiniz inancını harekete geçirirsiniz.

Somutluluk, terapistin danışanın problemleri üzerinde çalışırken özgülüğünü ifade eder. Detaylara dikkat edilmesi gereken şey açıktır: terapist danışanın deneyimlerini öğrenmek için kesin ve spesifik detayları sorar. Terapistler, sık sık çok spesifik örnekler sorarlar ve danışanı bu durumların kapsamlı bir analizini yapmaya yönlendirirler.

  • Değişimin Aşamaları

Proschaska (1999), psikoterapide danışanların değişim süreçlerini açıklamak için birkaç farklı süreci tanımladı. Bunlar; Bilinçlendirme- Yükseliş, Öz- Değerlendirme, Dramatik rahatlama, Kendini özgürleştirme,  Karşı- Şartlandırma, Uyarıcı kontrolü ve Pekiştirme olmak üzere 7 farklı süreçtir.

Seansın Unsurları

Bilişsel – davranışsal model içinde bir seans formatı vardır ki amacı her seansta terapinin bütün unsurlarının gerçekleştirildiğini sağlama almak ister. Öncelikle, bir seans formatı tedaviye yeni başlayan danışana yardımcı olacaktır. Birçok danışan için sonraki terapi seanslarında terapi saati boyunca ne beklentisi içinde olacaklarını bilmeleri onları rahatlatır

Bir Seansın Ana Hatları

RDDT, diğer aktif – yönlendirici terapiler kadar yapılandırılmıştır ve seansın ana hatları size daha yapılandırılmış   seans yapmanıza yardımcı olabilir.  Eğer terapinizin ilk ve son kısımları düzenli olursa, orta bölüm çok daha yumuşak olacaktır. Bu bölümde terapistten beklenen beceri gündemi sağlamaktır. Albert Ellis, seanslarına başladığında ‘Haftan nasıl geçti?’ gibi açık uçlu sorular sormamaya özellikle dikkat ederdi. Danışanlarına ‘Bugün hangi problemi konuşmak istersin?’ gibi sorularla gündemi belirlerdi.

  1. Bir önceki seansta yapılanlar
  2. Kontroller
  3. Yapılacak yeni işler
  4. Ev ödevi kontrolü
  5. Gündemi belirleme
  6. Yapılan işin özeti
  7. Ödevin kontrolü
  8. Kapanış soruları

Her seansta bu modeli uygulamanız gerekmediğini not alın. Bu model şudur: sadece bir modeldir, bir zorundalık değildir.  Örnek teşkil eder, illa ki yapılması gereken bir şey değildir. Bazı seanslar danışanın konuyla alakalı geçmişini dinlemek için adanabilir; aynı şekilde bazı seanslar sıcakkanlı bir dinleme yapılarak, danışmanlık verilerek ya da bilgi sağlayarak geçirilebilir. Bu tür uygulamalar RDDT’nin yelpazesinde vardır.

*Özet: Kaynakça: Rasyonel Duygucu Davranışçı Terapi Uygulamacısının Bir Kılavuzu (Editör ve Çeviren: DR. MURAT ARTIRAN)

Önemli not: Bu yazının tüm hakları Dr. Murat Artıran’a aittir. Yazının tamamı başka bir kaynakta (ödev, site, makale, kitap vb.) KULLANILAMAZ.

Çocuklarla Psikoterapide Gözlem ve Görüşme Teknikleri

Yazar: Dr. Murat Artıran

Çocuklarla Psikoterapide Görüşme nedir, temel özellikleri nelerdir?

Çocuklardaki gelişimsel düzeylerinin, duygudurumlarının, bilişsel yapılarının, davranışlarının, sosyal ve okul durumlarının, günlük hayatta yaptıklarının,  ilgi duyduklarının, (varsa) anormalliklerinin, (varsa) sorunlarının, aile iletişiminin,  sorunlarla başa çıkma kabiliyetlerinin anlaşılmasında ve tedavide, eğitim planı ve programı hazırlamada, diğer özel amaçlarda kullanılır.

Bilgi toplamak, çocukların kendi öznel perspektiflerini görmek ve çocuğun güvenini kazanmak için çocuklarda görüşme becerisi çok önemlidir (La Greca, 1990. p.4)

Bireyi tanımak amacıyla, görüşme tekniğini kullanmasını bilen, zamanı, yeri belli olan, bir plan dahilinde düzenlenen etkileşim sürecidir.Görüşme tekniği ile çocuk ve çevresi hakkında ayrıntılı bilgi elde edilir.

Görüşmeler, çocukları değerlendirme işleminde kullanılan en yaygın metodtur (Busse & Beaver, 2000).

Amerikan Psikolojik Birliği (APA) yaptığı araştırmada klinik görüşmelerin diğer yöntemler (testler) arasında en sıklıkla kullanılan birinci yöntem olduğunu belirtmektedir (Wakins, 1995).

Görüşmelerdeki bazı detay farklılıkları:

Psikoterapi görüşmeleri de bu maddelerin hepsini kapsar ancak bunlara ek olarak psikoterapi görüşmeleri genelde duyguların dışa vurumunu, duygu ve düşüncelerin alttaki nedenlerini ve değişimin sağlanması için kişinin diyaloglar sırasında desteklenmesini içerdiğinden normal görüşmelerden ayrılır. Ayrıca psikoterapide tedavinin altın kuralı kendinizi danışanın yerine koyabilmek onun gibi hissedebilmektir (empati).

Psikiyatristler genelde ilk seansta tanı koymak için görüşme yaptıklarından spesifik konularda doğrudan sorular sorarlar, bu tarz bir görüşmede de psikoterapik görüşmeden ayrılır.

Bilimsel araştırma amaçı yapılan görüşmelerde psikologlar konuşmanın araştırmanın konusuna göre kesin sınırlarla belli bir konu çerçevesinde sürmesine çok önem verebilirler.

Mahkeme amaçlı görüşmelerde, belli bir bilginin edinilmesine yönelik spesifik sorulara odaklanılabilir. Örneğin kapalı uçlu sorular (evet-hayır) diğer görüşmelerden çok daha fazlaca kullanılabilir.

Görüşme tekniklerinin olumsuz yönleri ve/veya verimsiz kaldığı zamanlar: Dikkat dağınıklığı, okuldaki arkadaş ilişkilerindeki problemler veya agresif davranışlar problemi varsa, çocuk bunu görüşme sırasında saklama durumunda olabilir. Ailenin anlatmak istemediği şeyler olabilir.

Önemli not: Bu yazının tüm hakları Dr. Murat Artıran’a aittir. Yazının tamamı başka bir kaynakta (ödev, site, makale, kitap vb.) KULLANILAMAZ.